Αρπακτικά σε αστικό περιβάλλον

Η παρουσία άγριας ζωής μέσα στο αστικό περιβάλλον μοιάζει κάτι αφύσικο, κάτι που θα πίστευε κανείς ότι θα αποτελεί ένα ιδιαίτερα σπάνιο φαινόμενο. Κι όμως, η αλήθεια είναι ότι η άγρια ζωή βρίσκει τρόπους να ζει και να επιβιώνει αρμονικά με τον άνθρωπο ακόμα και στο τσιμέντο της πόλης.

Σύμφωνα με δελτίο Τύπου που κυκλοφόρησε πριν λίγες ημέρες και αναδημοσιεύτηκε από πάρα πολλά μέσα ενημέρωσης: “Με επιτυχία ολοκληρώθηκε η απελευθέρωση και η επανένταξη στη φύση του “Οδυσσέα”, του γερακιού, που χρησιμοποίει το Μέγαρο του ΟΤΕ ως ορμητήριο.

Το γεράκι, που ανήκει στο είδος Πετρίτης, τραυματίστηκε πριν από ένα μήνα στο φτερό και το πόδι και παραδόθηκε από πολίτη στον Σύλλογο Προστασίας & Περίθαλψης Άγριας Ζωής ΑΝΙΜΑ, με την οποία συνεργάζεται ο όμιλος ΟΤΕ για τη φροντίδα των γερακιών που φωλιάζουν στο Διοικητικό Μέγαρο.

Στο Μέγαρο του ΟΤΕ φωλιάζει και άλλο ένα είδος γερακιού, το Βραχοκιρκίνεζο, γνωστό γεράκι των πόλεων. Για την καταγραφή του πληθυσμού τους, την παρακολούθηση και την φροντίδα τους, ο όμιλος ΟΤΕ συνεργάζεται με την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία και την ΑΝΙΜΑ, στο πλαίσιο σχετικού ετήσιου Προγράμματος.”Οι εντυπωσιακές φωτογραφίες που συνόδευαν την παραπάνω ανακοίνωσή μας τράβηξαν την προσοχή και μας έκαναν να αναζητήσουμε περισσότερες πληροφορίες για το θέμα, ξεκινώντας από την εύλογη απορία κάποιου που δεν γνωρίζει πολλά για τα αρπακτικά: “είναι δυνατόν να επιλέγει ένα άγριο ζώο να ζει μέσα στο τσιμέντο, τα καυσαέρια, τα αυτοκίνητα και τους ανθρώπους, όταν μπορεί εύκολα να πετάξει και να βρεθεί σε δασικό ή αγροτικό περιβάλλον;”

Η Ορνιθολογική

Η Ρούλα Τρίγκου, υπεύθυνη επικοινωνίας της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας, μας απαντά: “Αν και τα μεγάλα αστικά κέντρα, όπως η Αθήνα, δείχνουν αφιλόξενα για την άγρια ζωή, ωστόσο προσφέρουν συχνά καταφύγιο σε είδη ζώων που δύσκολα θα φαντάζονταν οι κάτοικοι των πόλεων ότι θα “συγκατοικούσαν” μαζί τους.

Τα ψηλά κτίρια των αστικών κέντρων, προσφέρουν στα αρπακτικά πουλιά τη φυσική αίσθηση του βράχου με αποτέλεσμα να αποτελούν κατάλληλο χώρο για φώλιασμα. Δεν είναι τυχαίο λοιπόν ότι τα γεράκια έχουν επιλέξει ως κατοικία τους το Διοικητικό Μέγαρο του ΟΤΕ, ένα κτίριο ύψους 67 μ. και εξωτερικής επιφάνειας 65.000 m2.

Στο κτίριο φωλιάζουν Βραχοκιρκίνεζα (Falco tinnunculus), πιθανώς και Πετρίτες (Falco pereginus) και αποτελεί εξαιρετικό παράδειγμα συμβίωσης με την άγρια ζωή στην καρδιά ενός αστικού κέντρου.

Τα γεράκια αυτά τρέφονται με μικρά πουλιά, σαύρες και τρωκτικά και η παρουσία τους στην πόλη αποτελεί δείκτη ύπαρξης υγιούς βιοποικιλότητας, καθώς ως αρπακτικά βρίσκονται στην κορυφή μιας τροφικής αλυσίδας που αποτελείται από πολλούς μικρούς αλλά σημαντικούς κρίκους. Η παρουσία της άγριας ζωής μέσα σε μια πόλη όπως η Αθήνα έχει μεγάλη σημασία για την ποιότητα της ζωής των κατοίκων της, για ευνόητους λόγους.”

O Σταύρος Αθανασίου, Πρόεδρος του Ελληνικού Συλλόγου Ιερακοτροφίας και από τους εμπειρότερους “γερακάρηδες” της χώρας μας, ήταν και ο άνθρωπος που συνεργάστηκε με την ΑΝΙΜΑ για την επανένταξη του τραυματισμένου πετρίτη που απελευθερώθηκε πριν λίγες ημέρες στο μέγαρο του ΟΤΕ στην Λεωφόρο Κηφισίας. Ο ίδιος μας εξηγεί: “το συγκεκριμένο πουλί μεταφέρθηκε από κάποιον πολίτη στην ΑΝΙΜΑ, τραυματισμένο προφανώς από κάποιο χτύπημα κατά τη διάρκεια κάθετης εφόρμησης-τα γεράκια αυτά φτάνουν τα 400 χλμ/ώρα τη στιγμή που βουτάνε για να πιάσουν το θήραμα, οπότε αν χτυπήσουν σε κάποιο σύρμα ή κάτι άλλο μπορεί να τραυματιστούν.

Στο μέγαρο του ΟΤΕ έχουν μόνιμη φωλιά ένα ζευγάρι βραχοκιρκίνεζα, όμως ξέραμε ότι υπήρχε και ένα ζευγάρι πετρίτες που έρχονται πιθανόν από κάποιο κοντινό βουνό και το χρησιμοποιούν σαν ορμητήριο, χρησιμοποιώντας το ύψος και την ορατότητα για να παρατηρούν από ψηλά και να εντοπίζουν θηράματα.

Ο τραυματισμένος αρσενικός, κατ’εκτίμηση ηλικίας 3-4 ετών, ήταν από αυτό το ζευγάρι και έπρεπε γρήγορα να γυρίσει στην θηλυκιά του πριν την περίοδο του ζευγαρώματος. Έτσι, αφού οι άνθρωποι της ΑΝΙΜΑ περιποιήθηκαν τα τραύματά του και τον κράτησαν για περίπου 15 ημέρες, το έφεραν σε εμένα για άλλες 15 ημέρες προκειμένου να τον προετοιμάσω για την επανένταξή του στο φυσικό περιβάλλον.

Είναι σημαντικό αυτό το δεύτερο βήμα γιατί τα γεράκια είναι σαν αθλητές υψηλών επιδόσεων, πρέπει να είναι στο 100% των δυνατοτήτων τους για να μπορούν να κυνηγήσουν, αλλιώς δεν μπορούν να επιβιώσουν.

Εδώ μπαίνει η εμπειρία και η ικανότητα του γερακάρη που πρέπει να καταφέρει να φτιάξει σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα μια σχέση εμπιστοσύνης με ένα τραυματισμένο και ταλαιπωρημένο άγριο ζώο, να το κάνει να πετάει, να επιστρέφει και πάλι σε αυτόν, και έπειτα να καταφέρει να το εκγυμνάσει με ειδικές ασκήσεις ώστε να το επαναφέρει στην αρχική του φυσική κατάσταση. Είναι μια πραγματικά μαγική εμπειρία να μπορείς να πετύχεις μια σύνδεση και μια μορφή επικοινωνίας και επαφής με ένα αρπακτικό πουλί, είναι κάτι που το μαθαίνεις με τα χρόνια. Στην Ελλάδα το χρωστάμε στον πρωτοπόρο και δάσκαλό μας, τον Κώστα Ελευθεριάδη που μας μύησε από μικρά παιδιά πριν μια εικοσαετία.”

Πολλά θηράματα

Θα πίστευε κανείς ότι τα αρπακτικά δεν μπορούν να ζήσουν σε αστικό περιβάλλον, όμως ειδικά η Αθήνα λόγω διαμόρφωσης λεκανοπεδίου με τα βουνά γύρω γύρω, έχει πολλά αρπακτικά που μπορεί να φωλιάζουν στο βουνό και να έρχονται στην πόλη για να κυνηγήσουν.

Η πόλη τους προσφέρει πολλά θηράματα, από περιστέρια, καρακάξες και δεκαοχτούρες μέχρι τρωκτικά κάθε είδους, όμως το ευκολότερο θήραμα είναι το οικόσιτο περιστέρι, αυτά, δηλαδή, που εκτρέφουν οι περιστεράδες και είναι εύκολοι στόχοι για ένα αρπακτικό. Στην Αττική έχουμε αρκετούς πετρίτες, οι εκτιμήσεις αναφέρουν ότι ίσως και να υπάρχουν μέχρι και 80 ή 100 πουλιά γύρω από την Αθήνα! Ο πετρίτης είναι το πιο γρήγορο και ικανό γεράκι, έχει καταπληκτική τηλεσκοπική όραση, τρομερές ταχύτητες και ικανότητες πτήσης, ενώ εγκλιματίζεται εύκολα παντού και ζει στη φύση 15-18 χρόνια. Όμως, εκτός από τον πετρίτη, στην Αττική έχουμε και αρκετά ακόμα είδη αρπακτικών: κιρκινέζια, ξεφτέρια, βαρβακίνες, φιδαετούς, καθώς και πολλά μεταναστευτικά που περνούν και φεύγουν.

Τα αρπακτικά, πέρα από τη φυσική χρησιμότητά τους (π.χ. τα κιρκινέζια και οι κουκουβάγιες καθαρίζουν τους χώρους γύρω από τις κατοικίες από ποντίκια), χρησιμοποιούνται και σε ειδικές υπηρεσίες, όπως από την Πολεμική Αεροπορία για τον έλεγχο των πτηνών στις περιοχές γύρω από τα αεροδρόμια (για αποφυγή αεροπορικών ατυχημάτων). Στη Λάρισα, όπου οι πλατείες και οι κοινόχρηστοι χώροι της πόλης εδώ και αρκετά χρόνια αντιμετώπιζαν σοβαρό πρόβλημα από τα  κορακοειδή που δημιουργούσαν ηχορύπανση αλλά και έντονη δυσοσμία από τα περιττώματά τους, η αποτελεσματική λύση βρέθηκε με την αγορά δύο εκπαιδευμένων γερακιών του είδους Harris Hawk, τα οποία κατάφεραν να καθαρίσουν την πόλη, μόνο και μόνο με την επιβλητική τους παρουσία και τις καθημερινές περιπολίες που τρομάζουν και διώχνουν κάργιες, κουρούνες και καρακάξες που έρχονταν κάθε απόγευμα για να διανυκτερεύσουν στις πλατείες της πόλης.

Η νομοθεσία

Η κατοχή αρπακτικού επιτρέπεται στην Ελλάδα σε οποιονδήποτε ιδιώτη, με την απαραίτητη προϋπόθεση να υπάρχει πιστοποιητικό εκτροφής που να αποδεικνύει την νόμιμη προέλευση του πτηνού.  Το μοναδικό παράπονο που έχουν οι έλληνες “γερακάρηδες” είναι η αναχρονιστική νομοθεσία περί κυνηγίου, που απαγορεύει το κυνήγι με γεράκι στην Ελλάδα. Γίνονται προσπάθειες εδώ και αρκετά χρόνια για την αλλαγή της σχετικής νομοθεσίας, αλλά και για την δημιουργία μιας οργανωμένης σχολής εκπαίδευσης όπως υπάρχει σε πολλά άλλα κράτη, ειδικά σε περιοχές όπως η Μέση Ανατολή όπου το κυνήγι με αρπακτικά είναι σημαντικό μέρος της κουλτούρας και της παράδοσης.