Η μακροζωία του σκύλου

Το προσδόκιμο ζωής διαφέρει αρκετά από φυλή σε φυλή σκύλου, με τους μεγαλόσωμους σκύλους κατά κανόνα να ζουν λιγότερα χρόνια από τους μικρόσωμους. Η κτηνίατρος Ασπασία Οικονομοπούλου μας εξηγεί τις παραμέτρους που σχετίζονται με τη μακροζωία ενός σκύλου.

Στο υπόλοιπο ζωϊκό βασίλειο, φαίνεται ότι το μέγεθος είναι ευθέως ανάλογο με τη μακροζωία, με τους ελέφαντες και τις φάλαινες να είναι κάποια από τα πιό μακρόβια θηλαστικά, κάτι όμως που δεν φαίνεται να συμβαίνει με τα σκυλιά, όπου τα πιό μεγαλόσωμα σκυλιά κατά κανόνα ζουν λιγότερα χρόνια από τα μικρόσωμα. Η κτηνιατρική δεν έχει δώσει σαφή και ξεκάθαρη απάντηση σε αυτό το φαινόμενο, φαίνεται όμως ότι τα μεγαλύτερα σκυλιά αναπτύσσονται με γρηγορότερο ρυθμό, οπότε παράλληλα με τη φυσιολογική τους ανάπτυξη, αναπτύσσουν ταχύτερα και κάποιες ασθένειες που σχετίζονται με την ηλικία. Αν σκεφτούμε ότι ένα νεογέννητο κουτάβι οποιασδήποτε φυλής είναι πάνω-κάτω παρόμοιων διαστάσεων, ο ρυθμός ανάπτυξης για ένα σκυλί μεγαλόσωμης φυλής που θα φτάσει σε έναν χρόνο ζωής στο τετραπλάσιο ή πενταπλάσιο μέγεθος από το κουτάβι μικρόσωμης φυλής, έχει κατ’αντιστοιχία πολύ διαφορετικό ρυθμό ανάπτυξης. Φαίνεται επίσης ότι αυτή η ταχύτητα στην ανάπτυξη ίσως οδηγεί σε μεγαλύτερο ποσοστό σε ανώμαλη ανάπτυξη των κυτάρρων και τελικά σε θάνατο από κάποια μορφή καρκίνου.

Τα μικρόσωμα σκυλιά ζουν κατά μέσο όρο 10 ως 15 χρόνια, με κάποιες φυλές να φτάνουν και τα 17 ή 18 χρόνια, όπως τα Τσιουάουα (μέσο προσδόκιμο ζωής 15-17 χρόνια), τα μικρά Κανίς (14-16 χρόνια),  τα Φοξ Τεριέ (13-15 χρόνια), τα Γιόρκσαϊρ Τεριέ (12-15 χρόνια) ή τα Τζακ Ράσελ (12-14 χρόνια).

Τα μεσαίου μεγέθους σκυλιά ζουν κατά μέσο όρο 10-13 χρόνια, με κάποιες φυλές να παρουσιάζουν λίγο μεγαλύτερο στατιστικό προσδόκιμο ζωής όπως τα Αυστραλιανά Ποιμενικά (12-15 χρόνια), τα Κόκερ Σπάνιελ (13-15 χρόνια), τα Σαρ-πεϊ (12-14 χρόνια), τα μεγάλου μεγέθους Κανίς (12-15 χρόνια) και κάποια άλλα λίγο λιγότερο, όπως τα Chow chow (11-13 χρόνια) ή τα Μπόξερ και τα Μπουλντόγκ (10-12 χρόνια). Πάντως, ειδικά στα μεσαίου μεγέθους σκυλιά το στατιστικό προσδόκιμο συχνά παρουσιάζει αποκλίσεις σε μεμονωμένα σκυλιά, είτε προς τα πάνω είτε προς τα κάτω.

Τα μεγαλόσωμα σκυλιά, πάντως, δύσκολα φτάνουν τις ηλικίες των πιό μικρών, αφού τα περισσότερα έχουν προσδόκιμο ζωής από 8 έως 12 χρόνια, ειδικά μάλιστα εάν τα χωρίσουμε σε απλώς μεγαλόσωμα (10-12 χρόνια) και σε γιγαντιαίες φυλές (8-10 χρόνια). Ένα μεγαλόσωμο που ζεί περισσότερο από τα υπόλοιπα είναι το βελγικό Μαλινουά (14-16 χρόνια), ίσως ο πιό γνωστός “επαγγελματίας” σκύλος που προτιμούν οι στρατοί και οι αστυνομίες, ενώ αρκετά μακρόβιο είναι και το ιρλανδέζικο Σέττερ (12-14 χρόνια) αλλά και το Ακίτα (11-15 χρόνια), ενώ λίγο λιγότερο ζουν συνήθως τα Ροτβάιλερ (10-12 χρόνια) και τα κοντότριχα Λαμπραντόρ (10-12 χρόνια). Μικρότερο είναι το προσδόκιμο ζωής στα γιγαντιαία όπως ο Μολοσσός (8-10 χρόνια) ή τα διάφορα μεγάλα μαστίφ όπως το Dogue de Bordeaux (9-11 χρόνια).

Κοινοί παράγοντες

Ανεξαρτήτως, όμως, από το θεωρητικό προσδόκιμο ζωής κάθε φυλής, είτε μικρόσωμης είτε μεγαλόσωμης, υπάρχουν κάποιοι κοινοί παράγοντες που επιδρούν στη μακροζωία ενός σκύλου και που θα πρέπει να γνωρίζει ο κάθε ιδιοκτήτης ώστε να προλαμβάνει πιθανά προβλήματα. Ασχέτως με τα γενικά χαρακτηριστικά της φυλής, η μακροζωία ενός σκύλου εξαρτάται και από τη συγκεκριμένη, τη δική του κληρονομικότητα και τα γονίδια που έχει από τους γονείς του, τα οποία τον οδηγούν σε κάποια πιθανή αυξημένη ευαισθησία σε κάποιες ασθένειες. Έτσι, το πρώτο σημαντικό βήμα είναι να επιλέγουμε έναν υπεύθυνο εκτροφέα ο οποίος γνωρίζει καλά (και εφαρμόζει) όλα τα ιατρικά πρωτόκολλα ελέγχων για τη συγκεκριμένη φυλή.

Επιπλέον, ο κάθε σκύλος (όπως και ο κάθε άνθρωπος) δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα εξαντλήσει το ιδανικό προσδόκιμο ζωής, ζώντας μια απλή, φυσιολογική και απροβλημάτιστη ζωή. Παράγοντες που οδηγούν σε πρόωρο θάνατο σε νεαρή ηλικία, μπορεί να οφείλονται σε κάποιο εκ γενετής πρόβλημα υγείας, σε κάποια μολυσματική ασθένεια ή σε τραυματισμό από ατύχημα.

Το εκ γενετής πρόβλημα, συχνά δεν ανιχνεύεται, ούτε και μπορεί να προβλεφθεί, οπότε η καλύτερη προστασία είναι η καλή επιλογή του υπεύθυνου εκτροφέα. Επίσης, οι μολυσματικές ασθένειες αποτελούν μικρότερο κίνδυνο όταν γίνονται σωστοί εμβολιασμοί, όμως παραμένουν ξαφνικός κίνδυνος για πολλά σκυλιά.

Έπειτα, όσο προχωρά η ζωή του σκύλου μετά τα δύο χρόνια, ο καρκίνος γίνεται πλέον η πιό επικίνδυνη ασθένεια που οδηγεί σε πρόωρο θάνατο, και μάλιστα σε σημαντικά μεγαλύτερο ποσοστό στα μεγαλόσωμα σκυλιά από ό,τι στα μικρόσωμα. Η κτηνιατρική δεν έχει καταλήξει στην ακριβή αιτία στην οποία οφείλεται η συχνότερη εμφάνιση καρκίνου στα μεγαλόσωμα σκυλιά, με την επικρατούσα θεωρία να είναι αυτή που αναφέρθηκε παραπάνω (ο ταχύτερος ρυθμός ανάπτυξης οδηγεί σε ανώμαλη ανάπτυξη κυττάρων και αυτό με τη σειρά του σε καρκινογενέσεις).

Έλεγχος βάρους-κτηνιατρική παρακολούθηση

Όπως και στους ανθρώπους, έτσι και στα κατοικίδια, το σωστό σωματικό βάρος είναι σημαντικός παράγοντας καλής υγείας και μακροζωίας. Υπολογίζεται ότι ένας υπέρβαρος σκύλος κατά μέσο όρο θα ζήσει 2 χρόνια λιγότερο από έναν αντίστοιχο σκύλο υγιούς σωματικού βάρους. Η παχυσαρκία επιβαρύνει περισσότερο το μυοσκελετικό σύστημα και οδηγεί σε ταχύτερη εμφάνιση οστεοαρθρίτιδας ή δισκοπάθειας, ενώ αυξάνει τον κίνδυνο ανάπτυξης διαβήτη ή παγκρεατίτιδας, ενώ επιβαρύνει και την καρδιά και το αναπνευστικό σύστημα του σκύλου. Άρα, ένας σημαντικός παράγοντας ώστε το ζώο μας να εξαντλήσει το θεωρητικό προδόκιμο ζωής της φυλής του είναι ο έλεγχος του βάρους του καθόλη τη διάρκεια της ζωής του. Προφανώς, η καλή ποιότητα διατροφής, η σωματική άσκηση, οι τακτικοί εμβολιασμοί και οι προληπτικοί κτηνιατρικοί έλεγχοι είναι επιπλέον παράγοντες μακροζωίας