Η μακροζωία του σκύλου

Το προσδόκιμο ζωής διαφέρει αρκετά από φυλή σε φυλή σκύλου, με τους μεγαλόσωμους σκύλους κατά κανόνα να ζουν λιγότερα χρόνια από τους μικρόσωμους. Η κτηνίατρος Ασπασία Οικονομοπούλου μας εξηγεί τις παραμέτρους που σχετίζονται με τη μακροζωία ενός σκύλου.

Στο υπόλοιπο ζωϊκό βασίλειο, φαίνεται ότι το μέγεθος είναι ευθέως ανάλογο με τη μακροζωία, με τους ελέφαντες και τις φάλαινες να είναι κάποια από τα πιό μακρόβια θηλαστικά, κάτι όμως που δεν φαίνεται να συμβαίνει με τα σκυλιά, όπου τα πιό μεγαλόσωμα σκυλιά κατά κανόνα ζουν λιγότερα χρόνια από τα μικρόσωμα. Η κτηνιατρική δεν έχει δώσει σαφή και ξεκάθαρη απάντηση σε αυτό το φαινόμενο, φαίνεται όμως ότι τα μεγαλύτερα σκυλιά αναπτύσσονται με γρηγορότερο ρυθμό, οπότε παράλληλα με τη φυσιολογική τους ανάπτυξη, αναπτύσσουν ταχύτερα και κάποιες ασθένειες που σχετίζονται με την ηλικία. Αν σκεφτούμε ότι ένα νεογέννητο κουτάβι οποιασδήποτε φυλής είναι πάνω-κάτω παρόμοιων διαστάσεων, ο ρυθμός ανάπτυξης για ένα σκυλί μεγαλόσωμης φυλής που θα φτάσει σε έναν χρόνο ζωής στο τετραπλάσιο ή πενταπλάσιο μέγεθος από το κουτάβι μικρόσωμης φυλής, έχει κατ’αντιστοιχία πολύ διαφορετικό ρυθμό ανάπτυξης. Φαίνεται επίσης ότι αυτή η ταχύτητα στην ανάπτυξη ίσως οδηγεί σε μεγαλύτερο ποσοστό σε ανώμαλη ανάπτυξη των κυτάρρων και τελικά σε θάνατο από κάποια μορφή καρκίνου.

Τα μικρόσωμα σκυλιά ζουν κατά μέσο όρο 10 ως 15 χρόνια, με κάποιες φυλές να φτάνουν και τα 17 ή 18 χρόνια, όπως τα Τσιουάουα (μέσο προσδόκιμο ζωής 15-17 χρόνια), τα μικρά Κανίς (14-16 χρόνια),  τα Φοξ Τεριέ (13-15 χρόνια), τα Γιόρκσαϊρ Τεριέ (12-15 χρόνια) ή τα Τζακ Ράσελ (12-14 χρόνια).

Τα μεσαίου μεγέθους σκυλιά ζουν κατά μέσο όρο 10-13 χρόνια, με κάποιες φυλές να παρουσιάζουν λίγο μεγαλύτερο στατιστικό προσδόκιμο ζωής όπως τα Αυστραλιανά Ποιμενικά (12-15 χρόνια), τα Κόκερ Σπάνιελ (13-15 χρόνια), τα Σαρ-πεϊ (12-14 χρόνια), τα μεγάλου μεγέθους Κανίς (12-15 χρόνια) και κάποια άλλα λίγο λιγότερο, όπως τα Chow chow (11-13 χρόνια) ή τα Μπόξερ και τα Μπουλντόγκ (10-12 χρόνια). Πάντως, ειδικά στα μεσαίου μεγέθους σκυλιά το στατιστικό προσδόκιμο συχνά παρουσιάζει αποκλίσεις σε μεμονωμένα σκυλιά, είτε προς τα πάνω είτε προς τα κάτω.

Τα μεγαλόσωμα σκυλιά, πάντως, δύσκολα φτάνουν τις ηλικίες των πιό μικρών, αφού τα περισσότερα έχουν προσδόκιμο ζωής από 8 έως 12 χρόνια, ειδικά μάλιστα εάν τα χωρίσουμε σε απλώς μεγαλόσωμα (10-12 χρόνια) και σε γιγαντιαίες φυλές (8-10 χρόνια). Ένα μεγαλόσωμο που ζεί περισσότερο από τα υπόλοιπα είναι το βελγικό Μαλινουά (14-16 χρόνια), ίσως ο πιό γνωστός “επαγγελματίας” σκύλος που προτιμούν οι στρατοί και οι αστυνομίες, ενώ αρκετά μακρόβιο είναι και το ιρλανδέζικο Σέττερ (12-14 χρόνια) αλλά και το Ακίτα (11-15 χρόνια), ενώ λίγο λιγότερο ζουν συνήθως τα Ροτβάιλερ (10-12 χρόνια) και τα κοντότριχα Λαμπραντόρ (10-12 χρόνια). Μικρότερο είναι το προσδόκιμο ζωής στα γιγαντιαία όπως ο Μολοσσός (8-10 χρόνια) ή τα διάφορα μεγάλα μαστίφ όπως το Dogue de Bordeaux (9-11 χρόνια).

Κοινοί παράγοντες

Ανεξαρτήτως, όμως, από το θεωρητικό προσδόκιμο ζωής κάθε φυλής, είτε μικρόσωμης είτε μεγαλόσωμης, υπάρχουν κάποιοι κοινοί παράγοντες που επιδρούν στη μακροζωία ενός σκύλου και που θα πρέπει να γνωρίζει ο κάθε ιδιοκτήτης ώστε να προλαμβάνει πιθανά προβλήματα. Ασχέτως με τα γενικά χαρακτηριστικά της φυλής, η μακροζωία ενός σκύλου εξαρτάται και από τη συγκεκριμένη, τη δική του κληρονομικότητα και τα γονίδια που έχει από τους γονείς του, τα οποία τον οδηγούν σε κάποια πιθανή αυξημένη ευαισθησία σε κάποιες ασθένειες. Έτσι, το πρώτο σημαντικό βήμα είναι να επιλέγουμε έναν υπεύθυνο εκτροφέα ο οποίος γνωρίζει καλά (και εφαρμόζει) όλα τα ιατρικά πρωτόκολλα ελέγχων για τη συγκεκριμένη φυλή.

Επιπλέον, ο κάθε σκύλος (όπως και ο κάθε άνθρωπος) δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα εξαντλήσει το ιδανικό προσδόκιμο ζωής, ζώντας μια απλή, φυσιολογική και απροβλημάτιστη ζωή. Παράγοντες που οδηγούν σε πρόωρο θάνατο σε νεαρή ηλικία, μπορεί να οφείλονται σε κάποιο εκ γενετής πρόβλημα υγείας, σε κάποια μολυσματική ασθένεια ή σε τραυματισμό από ατύχημα.

Το εκ γενετής πρόβλημα, συχνά δεν ανιχνεύεται, ούτε και μπορεί να προβλεφθεί, οπότε η καλύτερη προστασία είναι η καλή επιλογή του υπεύθυνου εκτροφέα. Επίσης, οι μολυσματικές ασθένειες αποτελούν μικρότερο κίνδυνο όταν γίνονται σωστοί εμβολιασμοί, όμως παραμένουν ξαφνικός κίνδυνος για πολλά σκυλιά.

Έπειτα, όσο προχωρά η ζωή του σκύλου μετά τα δύο χρόνια, ο καρκίνος γίνεται πλέον η πιό επικίνδυνη ασθένεια που οδηγεί σε πρόωρο θάνατο, και μάλιστα σε σημαντικά μεγαλύτερο ποσοστό στα μεγαλόσωμα σκυλιά από ό,τι στα μικρόσωμα. Η κτηνιατρική δεν έχει καταλήξει στην ακριβή αιτία στην οποία οφείλεται η συχνότερη εμφάνιση καρκίνου στα μεγαλόσωμα σκυλιά, με την επικρατούσα θεωρία να είναι αυτή που αναφέρθηκε παραπάνω (ο ταχύτερος ρυθμός ανάπτυξης οδηγεί σε ανώμαλη ανάπτυξη κυττάρων και αυτό με τη σειρά του σε καρκινογενέσεις).

Έλεγχος βάρους-κτηνιατρική παρακολούθηση

Όπως και στους ανθρώπους, έτσι και στα κατοικίδια, το σωστό σωματικό βάρος είναι σημαντικός παράγοντας καλής υγείας και μακροζωίας. Υπολογίζεται ότι ένας υπέρβαρος σκύλος κατά μέσο όρο θα ζήσει 2 χρόνια λιγότερο από έναν αντίστοιχο σκύλο υγιούς σωματικού βάρους. Η παχυσαρκία επιβαρύνει περισσότερο το μυοσκελετικό σύστημα και οδηγεί σε ταχύτερη εμφάνιση οστεοαρθρίτιδας ή δισκοπάθειας, ενώ αυξάνει τον κίνδυνο ανάπτυξης διαβήτη ή παγκρεατίτιδας, ενώ επιβαρύνει και την καρδιά και το αναπνευστικό σύστημα του σκύλου. Άρα, ένας σημαντικός παράγοντας ώστε το ζώο μας να εξαντλήσει το θεωρητικό προδόκιμο ζωής της φυλής του είναι ο έλεγχος του βάρους του καθόλη τη διάρκεια της ζωής του. Προφανώς, η καλή ποιότητα διατροφής, η σωματική άσκηση, οι τακτικοί εμβολιασμοί και οι προληπτικοί κτηνιατρικοί έλεγχοι είναι επιπλέον παράγοντες μακροζωίας

Αποστείρωση χειρουργείου με λάμπες UV

Εκτός από την αποστείρωση των χειρουργικών εργαλείων που παραδοσιακά γίνεται σε κλίβανο αποστείρωσης, υπάρχει και η δυνατότητα αποστείρωσης του χώρου και του αέρα ενός χειρουργείου, και μάλιστα με μή χημικές μεθόδους, όπως μας εξηγεί η κτηνίατρος Ναυσικά Χασκή.

Η αποστείρωση μέσω ακτινοβολίας υπεριώδους φωτός (ultraviolet-UV) χρησιμοποιείται στην ιατρική αλλά και σε άλλες εφαρμογές όπως στη βιομηχανία τροφίμων, σε πισίνες, σε μεγάλα συστήματα κλιματισμού κ.λπ. εδώ και τουλάχιστον πενήντα χρόνια. Είναι μια μέθοδος αποστείρωσης που είναι ιδιαιτέρως αποτελεσματική απέναντι σε ένα μεγάλο εύρος βακτηρίων, ενδοσπορίων και μυκήτων, με το επιπλέον σημαντικό προσόν της πλήρους απουσίας παρενεργειών ή υπολειμματικών επιπτώσεων (όπως ίσως συμβαίνει με κάποιες χημικές μεθόδους αποστείρωσης).

Σε αντίθεση με τα χειρουργικά εργαλεία και οποιοδήποτε φορητό μικρό μεταλλικό αντικείμενο που μπορεί να αποστειρωθεί μέσω υψηλών θερμοκρασιών σε κλίβανο αποστείρωσης, οι μεγάλες επιφάνειες και γενικότερα ο χώρος ενός χειρουργείου δεν έχουν άλλο εύκολο τρόπο για πλήρη και αποτελεσματική αποστείρωση όπως η χρήση της υπεριώδους ακτινοβολίας.

Ας εξηγήσουμε εδώ ότι το υπεριώδες φάσμα του φωτός ξεκινά από τα 100 νανόμετρα μήκους κύματος και φτάνει μέχρι και τα 400nm, όμως χωρίζεται σε τρία διαφορετικά υποφάσματα: το UVA (από 315 έως 400nm) που είναι το κομμάτι της φωτεινής ακτινοβολίας του ήλιου που δεν απορροφάται από το στρώμα του όζοντος στην ατμόσφαιρα και είναι αυτό από το οποίο κυρίως μας προστατεύουν τα γυαλιά ηλίου και τα αντηλιακά. Έπειτα, είναι το UVB (από 280 έως 315nm) που κατά το μεγαλύτερο ποσοστό απορροφάται από την ατμόσφαιρα και μικρό μέρος του μόνο φτάνει στην επιφάνεια της γης (για όσο φτάνει, μας προστατεύουν τα αντηλιακά), και το UVC (από 100 έως 280nm) που είναι το κομμάτι του φάσματος UV που απορροφάται πλήρως από την ατμόσφαιρα αλλά με τεχνητό τρόπο παράγεται και χρησιμοποιείται στις εφαρμογές αποστείρωσης. Άρα, όταν μιλάμε για αποστείρωση μέσω ακτινοβολίας UV αναφερόμαστε αποκλειστικά και μόνο στο υποφάσμα UVC που δημιουργείται μέσω ειδικών λαμπτήρων που κατασκευάζονται μόνο για αυτή τη χρήση. Το φως αυτό καταστρέφει βακτήρια, μύκητες, ιούς, πρωτόζωα και άλλους παθογόνους μικροοργανισμούς, εισχωρώντας στα κύτταρα και προκαλώντας μεταλλάξεις στο DNA και στο RNA που αφαιρούν από το κύτταρο τη δυνατότητα της αναπαραγωγής και άρα οδηγούν στον θάνατο.

Χρήση

Για την αποστείρωση ενός κτηνιατρικού χειρουργείου, απαιτείται η εγκατάσταση ενός ή περισσότερων φωτιστικών πηγών UVC σε σημεία που να φωτίζονται όλα τα σημεία του χώρου, επιλέγοντας τα σημεία τοποθέτησης έτσι ώστε να απέχουν όσο το δυνατόν λιγότερο από το χειρουργικό τραπέζι και τα πιό ευαίσθητα σημεία του χώρου. Ο λόγος για τον οποίο επιλέγουμε όσο το δυνατόν μικρότερη απόσταση, είναι το γεγονός ότι, όπως και σε κάθε άλλη μορφή ακτινοβολίας από σημειακή πηγή, έτσι και το υπεριώδες φως ακολουθεί τον νόμο του αντίστροφου τετραγώνου, που με απλά λόγια λέει ότι εάν διπλασιάσουμε την απόσταση από την πηγή (π.χ. από το 1 μέτρο πάμε στα 2 μέτρα), η ένταση της ακτινοβολίας δεν μειώνεται κατά το 1/2 αλλά κατά το 1/4, μειώνεται, δηλαδή, όχι σε αναλογία με την απόσταση αλλά σε αναλογία με το τετράγωνο της απόστασης. Με ακόμα πιό απλά λόγια, όσο πιό πολύ απομακρυνόμαστε τόσο γρηγορότερα πέφτει η επίδραση της ακτινοβολίας στην αποστείρωση, οπότε μας “συμφέρει” να είμαστε όσο το δυνατόν πιό κοντά.

Ένα πρακτικό παράδειγμα εφαρμογής σε κτηνιατρικό χειρουργείο μπορεί να χρησιμοποιεί δύο λάμπες UVC TUV T8 της εταιρείας Philips οι οποίες έχουν τις ίδιες διαστάσεις και τον ίδιο τρόπο συνδεσμολογίας και εγκατάστασης όπως οι κλασικές λάμπες φθορισμού. Για μια εγκατάσταση με δύο λάμπες, η καθεμιά μπορεί να είναι ηλεκτρικής ισχύος 30W που εκπέμπει 12W ακτινοβολίας UVC ακριβώς στο στενό φάσμα του υπεριώδους φωτός που χρησιμοποιείται για την αποστείρωση. Επειδή η αποτελεσματικότητα της αποστείρωσης εξαρτάται από τον χρόνο αλλά και από την ένταση της ακτινοβολίας στο σημείο αποστείρωσης (άρα από την ισχύ της φωτιστικής πηγής αλλά και την απόσταση κάθε σημείου από τη φωτιστική πηγή), ο υπολογισμός του χρόνου έκθεσης στην ακτινοβολία διαφέρει σε κάθε περίπτωση, όμως μια καλή εκτίμηση αναφέρει προτεινόμενο χρόνο έκθεσης περίπου 30 λεπτών για μια εγκατάσταση με δύο λάμπες 30W για έναν χώρο 15-20τ.μ. Αντίστοιχα, για έναν μικρότερο χώρο μπορεί να αρκούν δυό λάμπες των 15 ή 20W ενώ όσο μεγαλύτερος ο χώρος, τόσο μεγαλύτερες ή περισσότερες πρέπει να είναι οι λάμπες που θα εγκατασταθούν (κατά την ίδια λογική που θα φωτίζαμε τον χώρο με ορατό φως για γενική χρήση).

Μέτρα προστασίας

Επειδή η ακτινοβολία UVC είναι επικίνδυνη για τον άνθρωπο, είναι απαραίτητο να τηρούνται κάποια μέτρα προστασίας και η αποστείρωση του χώρου να γίνεται χωρίς την παρουσία ανθρώπων. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δίνεται στην προστασία των ματιών μας, γιατί η πιό άμεση επίδραση από την έκθεση σε UVC είναι η φωτοκερατίδιδα, αυτό ακριβώς που παθαίνουν οι ηλεκτροσυγκολλητές εάν δουν έστω και για μια στιγμή τη λάμψη της ηλεκτροκόλλησης χωρίς μάσκα προστασίας. Προφανώς, η ένταση της λάμπας UVC είναι πολύ μικρότερη και άρα η στιγμιαία έκθεση δεν θα δημιουργήσει αντίστοιχα προβλήματα, όμως και πάλι η οπτική επαφή θα πρέπει να αποφεύγεται εντελώς (ειδικά από κοντινές αποστάσεις, αφού και εδώ ισχύει ο νόμος του αντίστροφου τετραγώνου, οπότε όσο πιό κοντά βρισκόμαστε, τόσο μεγαλύτερη η βλαβερή επίδραση). Όσο για την επίδραση στο δέρμα, η ακτινοβολία UVC είναι σωρευτικά επιβλαβής και θα πρέπει να αποφεύγεται όπως και κάθε άλλος παράγοντας. Σε πρόσφατη ανακοίνωσή του, ο Τομέας Δημόσιας Υγείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναφέρει ότι η ακτινοβολία UVC είναι σωρευτικά καρκινογόνα, όμως δεν έχουν γίνει αναλυτικές επιδημιολογικές μελέτες και άρα δεν υπάρχουν συγκεκριμένα στοιχεία ορίων έκθεσης σε UVC. Αυτό με απλά λόγια σημαίνει ότι δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος από μια τυχαία σύντομη έκθεση σε UVC ακτινοβολία (με εξαίρεση την οπτική επαφή με γυμνό μάτι όπως αναφέραμε παραπάνω), όμως οποιαδήποτε παρατεταμένη έκθεση σε UVC θα πρέπει να αποφεύγεται όπως κάθε άλλος καρκινογόνος ή μεταλλαξιογόνος παράγοντας.

Ο χειρότερος ζωολογικός κήπος της Ευρώπης

Albania, Fier | 2018 09 18 | Wild animals at Safari Park Zoo Fier.

H διεθνής οργάνωση προστασίας των ζώων Four Paws βρίσκεται στο τελικό στάδιο των συνεννοήσεων με την αλβανική κυβέρνηση ώστε να ολοκληρωθεί η διαδικασία διάσωσης και μετεγκατάστασης των άγριων ζώων από τον ζωολογικό κήπο Safari Park στο Φιέρι της νότιας Αλβανίας, όπως μας εξηγεί η Ioana Dungler, Διευθύντρια του τμήματος Άγριας Ζωής της Four Paws. Συνέχεια

Πρώτες βοήθειες σε εγκαύματα

Ένα κατοικίδιο κινδυνεύει όσο και ο άνθρωπος σε περίπτωση φωτιάς. Ο κτηνίατρος Κώστας Γαβράς μας δίνει τις βασικές οδηγίες για την περίθαλψη ενός κατοικιδίου που κατάφερε να επιβιώσει από κάποια πυρκαγιά με κάποιο βαθμό και ποσοστό εγκαυμάτων. Συνέχεια

Γενικός κανονισμός προστασίας δεδομένων. Τι πραγματικά σημαίνει για τις μικρές επιχειρήσεις

Στις 25 Μαΐου του 2018 μπήκε πλέον σε κανονική εφαρμογή ο νέος κανονισμός προστασίας των προσωπικών δεδομένων που ισχύει για όλη την Ευρώπη. Ο σύμβουλος επιχειρήσεων Αναστάσιος Κυριβοζόπουλος μας κάνει μια όσο το δυνατόν ρεαλιστική αποτίμηση της νέας πραγματικότητας που διαμορφώνεται με την εφαρμογή του κανονισμού. Συνέχεια

Πρέπει να εμβολιάζονται τα άλογα για τη λύσσα;

Μια πρόσφατη δημοσίευση στο Journal of the American Veterinary Medical Association αναφέρεται στην ανάγκη εμβολιασμών των ιπποειδών για τη λύσσα. Ο κτηνίατρος Αλέξανδρος Μητσόπουλος είναι ο πλέον ειδικός ώστε να μας σχολιάσει το θέμα με τα δεδομένα της ελληνικής πραγματικότητας. Συνέχεια

Γενικές αρχές κτηνιατροδικαστικής

Ο Δημήτρης Δούκας, Δρ. κτηνίατρος, MSc Ιατρικής ΕΚΠΑ, Συμβασιούχος Διδάσκων στο Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής του τμήματος Κτηνιατρικής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, μας δίνει τις βασικές πληροφορίες για το γνωστικό αντικείμενο της Κτηνιατροδικαστικής που διδάσκεται πλέον σε όλους τους νέους κτηνιάτρους που βγαίνουν από τις κτηνιατρικές σχολές. Συνέχεια

Διασώζοντας αρκούδες στο Βιετνάμ..

Η κτηνίατρος Σύλβια Καλογεροπούλου έχει αποφασίσει να στρέψει τις επαγγελματικές της αναζητήσεις προς την περίθαλψη και την προστασία της άγριας ζωής. Είχαμε παρουσιάσει την προηγούμενη στάση στο παγκόσμιο ταξίδι της όταν προ διετίας βρισκόταν σε κέντρο προστασίας άγριας ζωής στο Μπελίζ της Κεντρικής Αμερικής για εξάμηνη μετεκπαίδευση στο αντικείμενό της. Σήμερα, την βρίσκουμε να εργάζεται στο μακρινό Βιετνάμ σε Καταφύγιο αρκούδας.

Συνέχεια